Phân biệt rơ le áp suất đơn và kép: Khi nào dùng loại nào?

Chào anh em kỹ thuật, các chủ thầu và những người đang trực tiếp vận hành hệ thống cơ điện. Chắc hẳn trong nghề, không ít lần anh em gặp phải cảnh máy nén lạnh xì hết gas mà vẫn cắm đầu chạy đến cháy thui cuộn dây, hoặc đường ống nước vỡ toác vì áp lực bơm đẩy lên quá cao. Mọi nguyên nhân, suy cho cùng, đều nằm ở việc hệ thống bảo vệ áp suất hoạt động không đúng chức năng, hoặc do từ đầu chúng ta đã chọn sai thiết bị bảo vệ.

Khi cầm bản vẽ kỹ thuật hoặc đi mua vật tư, câu hỏi khiến nhiều anh em “lấn cấn” nhất chính là: Giữa rơ le áp suất đơn và rơ le áp suất kép, chúng khác nhau ở điểm cốt lõi nào? Mạch nước dùng loại nào? Hệ thống lạnh Chiller dùng loại nào mới chuẩn?

Với hơn mười năm ăn ngủ cùng các hệ thống từ cấp thoát nước, trạm bơm PCCC cho đến HVAC, hôm nay tôi – đại diện từ đội ngũ chuyên gia của Vật Tư Gia Hưng – sẽ ngồi lại, “mổ xẻ” thật chi tiết vấn đề này. Không dùng lý thuyết sáo rỗng, chúng ta sẽ đi thẳng vào cấu tạo thực tế và kinh nghiệm chọn đồ sao cho bền nhất, an toàn nhất.

Rơ le áp suất đơn (single pressure switch) là gì?

Đúng như tên gọi của nó, rơ le áp suất đơn là thiết bị chỉ đảm nhận giám sát và bảo vệ một ngưỡng áp suất duy nhất (hoặc áp suất cao, hoặc áp suất thấp) trên một đường ống độc lập.

Cấu tạo và nguyên lý cơ bản

Thiết bị này có một cổng kết nối áp suất (thường bằng ren đồng 1/4 inch) thông với một bộ phận cảm biến bên trong – có thể là màng cao su (diaphragm) hoặc ống thổi hợp kim (bellows). Khi áp suất của môi chất (nước, khí nén, gas lạnh) đi vào thay đổi, nó sẽ ép màng cảm biến co giãn, từ đó tác động lên cơ cấu đòn bẩy để đóng hoặc mở khối tiếp điểm điện.

Phân loại rơ le áp suất đơn

Để ứng dụng vào thực tế, người ta chia rơ le đơn thành 2 loại cơ bản (dù bề ngoài chúng khá giống nhau):

• Rơ le ngắt áp cao (High Pressure Switch – HP): Dùng để bảo vệ quá áp. Khi áp suất vượt qua ngưỡng an toàn bạn cài đặt (Cut-out), tiếp điểm sẽ mở ra để ngắt điện máy bơm/máy nén. Khi áp suất tụt xuống mức an toàn (Cut-in), nó đóng điện lại.

• Rơ le ngắt áp thấp (Low Pressure Switch – LP): Dùng để bảo vệ thiếu hụt môi chất (ví dụ chống chạy khô cho bơm nước, bảo vệ tụt gas cho máy nén). Khi áp suất trong ống tụt thấp dưới mức cài đặt, nó sẽ ngắt điện hệ thống.

Ứng dụng thực tế: Anh em sẽ thấy rơ le áp suất đơn (như dòng Danfoss KP35, KP36 hay Saginomiya SNS) xuất hiện dày đặc ở các trạm bơm nước sinh hoạt, máy nén khí piston nhà xưởng, trạm bơm PCCC, lò hơi cỡ nhỏ.

Rơ le áp suất kép (dual pressure switch) là gì?

Nếu rơ le đơn là một anh bảo vệ chỉ đứng canh một cửa, thì rơ le áp suất kép là một bộ đôi bảo vệ đứng canh cả cửa trước lẫn cửa sau, nhưng lại dùng chung một cái còi báo động.

Nói một cách dễ hiểu về mặt kỹ thuật, rơ le áp suất kép tích hợp cả rơ le áp thấp (LP) và rơ le áp cao (HP) vào trong cùng một vỏ hộp (housing), và chúng tác động chung lên một cơ cấu tiếp điểm điện duy nhất.

Cấu tạo tinh vi bên trong

Thiết bị này sẽ có hai đầu cắm áp suất riêng biệt: một đầu cắm vào đường ống hạ áp (đường hút) và một đầu cắm vào đường ống cao áp (đường đẩy). Bên trong có hai cụm ống thổi (bellows) riêng lập nhưng lại liên kết cơ học với nhau qua một hệ thống trục.

• Nếu đầu LP nhận thấy áp suất hút quá thấp -> Nó đá chốt, ngắt điện.

• Nếu đầu HP nhận thấy áp suất đẩy quá cao -> Nó cũng đá chốt, ngắt điện.

Chỉ cần một trong hai ngưỡng (cao hoặc thấp) bị vi phạm, hệ thống điện cấp cho động cơ sẽ ngay lập tức bị ngắt để bảo vệ an toàn tuyệt đối.

Ứng dụng “sống còn” trong hệ thống lạnh

Rơ le áp suất kép (tiêu biểu như Danfoss KP15, Saginomiya DNS) là “chân ái” không thể thay thế của ngành nhiệt lạnh, HVAC, hệ thống Water Chiller, kho lạnh công nghiệp.

Tại sao lại như vậy? Máy nén lạnh rất đắt tiền và rất dễ “tổn thương”. Nó cần bảo vệ cả đầu đẩy (tránh việc quạt dàn nóng hỏng làm áp suất ngưng tụ tăng vọt gây nổ lốc) và đầu hút (tránh việc rò rỉ xì hết gas làm lốc chạy không tải, không có khí gas làm mát cuộn dây gây cháy động cơ). Việc dùng rơ le kép giúp giám sát đồng thời cả 2 rủi ro này mà chỉ tốn không gian lắp đặt cho 1 thiết bị, và chỉ tốn công kéo 1 sợi dây tín hiệu về tủ điện.

So sánh chi tiết rơ le áp suất đơn và kép

Để anh em thầu thợ dễ hình dung và đưa ra quyết định mua sắm vật tư nhanh chóng, Vật Tư Gia Hưng lập sẵn bảng phân tích trực quan sau:

Khi nào dùng loại nào? hướng dẫn “chốt” vật tư chuẩn xác

Lựa chọn thiết bị không phải là trò chơi may rủi. Việc mua sai không chỉ gây lãng phí mà còn làm mất hiệu lực bảo vệ. Anh em hãy dựa vào các kịch bản sau để chốt đơn:

1. Thi công hệ thống bơm cấp thoát nước, trạm bơm PCCC

-> 100% sử dụng rơ le áp suất đơn.

Trong hệ thống bơm nước, chúng ta chủ yếu quan tâm đến áp lực đẩy trong đường ống (giữ áp lực ổn định để ngắt bơm khi vòi đóng, và chạy bơm khi vòi mở). Do đó, chỉ cần sử dụng rơ le áp suất đơn loại HP (ví dụ Danfoss KP36, Autosigma HS-210) vặn trực tiếp vào đầu đẩy của máy bơm hoặc cắm trên mặt bích bình tích áp là đủ.

Mẹo mở rộng: Nếu anh em kỹ tính, muốn bảo vệ máy bơm chạy khan (cháy phớt do bể ngầm cạn nước), hãy gắn thêm một chiếc rơ le áp suất đơn loại LP (ví dụ Danfoss KP35) ở ngay đường ống hút trước máy bơm.

2. Thi công hệ thống máy nén khí nhà xưởng

-> Sử dụng rơ le áp suất đơn.

Bình chứa khí nén chỉ cần duy trì áp lực dao động trong một khoảng (ví dụ chạy ở 6 bar, ngắt ở 8 bar). Một chiếc rơ le đơn (chỉnh được dải Range và Diff) là giải pháp tiêu chuẩn và tiết kiệm nhất.

3. Sửa chữa, bảo trì kho lạnh, hệ thống điều hòa trung tâm (HVAC)

-> Bắt buộc sử dụng rơ le áp suất kép.

Như đã phân tích ở trên, hệ thống lạnh cần bảo vệ đồng bộ lốc nén (Compressor). Nếu bạn dùng 2 cái rơ le đơn để thay thế cũng được, nhưng sẽ rất cồng kềnh, chi phí mua đắt hơn và việc đấu dây tín hiệu nối tiếp trong tủ điện sẽ rườm rà, dễ nhầm lẫn. Cứ lấy một con rơ le kép (như Danfoss KP15 hoặc Saginomiya DNS-D306X), cắm P1 vào đường hút, P2 vào đường đẩy là hệ thống tự động được bảo vệ tận răng.

Kinh nghiệm “xương máu” từ chuyên gia cơ điện Vật Tư Gia Hưng

Bán hàng ngàn thiết bị mỗi năm, đội ngũ Gia Hưng luôn có những lời khuyên chân thành nhất gửi đến anh em thợ để tránh gặp rắc rối khi nghiệm thu công trình:

Lưu ý về cơ chế Reset (phục hồi):

Khi đi mua rơ le áp suất kép cho hệ thống lạnh, anh em phải hỏi rõ nó là loại Auto Reset (Tự động phục hồi) hay Manual Reset (Phục hồi bằng tay).

• Auto Reset: Khi áp suất trở lại bình thường, rơ le tự đóng điện cho máy chạy lại. Phù hợp với các hệ thống dân dụng.

• Manual Reset: Thường trang bị ở phần áp cao (HP) của rơ le kép. Khi hệ thống bị quá áp nguy hiểm và ngắt điện, dù áp suất có tụt xuống, hệ thống vẫn không tự chạy lại. Bắt buộc người thợ bảo trì phải đến tận nơi, kiểm tra xem quạt có cháy không, dàn có bẩn không, xử lý xong mới được ấn nút Reset màu đỏ trên thân rơ le để máy chạy lại. Đây là tiêu chuẩn bắt buộc cho các Chiller công nghiệp để ngăn chặn máy cứ khởi động lại liên tục khi chưa sửa dứt điểm lỗi.

Nhận diện hàng giả, hàng nhái:

Thị trường hiện nay (đặc biệt là các mã Danfoss KP15, KP36) bị làm giả cực kỳ tinh vi. Hàng fake từ Trung Quốc có màng cảm biến bằng cao su phế phẩm, lò xo yếu, tiếp điểm rất mỏng. Gắn vào chạy vài bữa là sai số, hồ quang điện đánh cháy đen tiếp điểm. Đừng vì rẻ hơn một, hai trăm ngàn mà đánh cược bộ máy nén trị giá cả trăm triệu đồng.

Chọn mua vật tư thiết bị chính hãng ở đâu?

Đến với Vật Tư Gia Hưng, chúng tôi không chỉ trao cho bạn một thiết bị cơ khí, chúng tôi trao cho bạn sự an tâm tuyệt đối khi bàn giao công trình.

Tất cả các dòng rơ le áp suất đơn và kép đang phân phối tại Gia Hưng (từ Danfoss, Saginomiya, Autosigma đến Potter) đều cam kết 100% hàng chuẩn chính hãng, đính kèm đầy đủ giấy tờ nhập khẩu CO/CQ minh bạch để anh em tự tin làm hồ sơ đệ trình. Hơn thế nữa, các kỹ sư của chúng tôi luôn túc trực, sẵn sàng hỗ trợ anh em đọc bản vẽ, bắt bệnh hệ thống và tư vấn dải áp suất chuẩn xác nhất cho từng dự án chuyên biệt.

Hãy để Vật Tư Gia Hưng làm hậu phương vững chắc cho mọi công trình cơ điện của bạn!

CÔNG TY TNHH KIẾN TRÚC XÂY DỰNG VÀ VẬT TƯ GIA HƯNG

• MST: 0110242971

• Địa chỉ: Số 12, ngách 46, ngõ 89 Lạc Long Quân, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội

• VP Giao Dịch: 1403A KĐT Cầu Bươu, Xã Tân Triều, Huyện Thanh Trì, TP. Hà Nội

• VP Kho hàng miền Nam: T14 Skyline, 89 Hoàng Quốc Việt, Phú Thuận, Quận 7, TP. Hồ Chí Minh

• Website: www.vattugiahung.com.vn

• Email: vattunuocgiahung@gmail.com