7 lỗi công tắc áp suất phổ biến và cách tự khắc phục

Chào anh em thợ kỹ thuật, các chủ thầu và những bác chủ nhà đang “đau đầu” vì cái hệ thống bơm nước. Trong hơn chục năm lăn lộn với nghề cơ điện, đi sửa chữa từ cái trạm bơm sinh hoạt gia đình cho đến những hệ thống Chiller, lò hơi to đùng, tôi nhận ra một điều: Máy bơm kêu gào, vỡ ống hay tụt áp… đa phần đều bắt nguồn từ cái “ông nhỏ” mang tên công tắc áp suất (nhiều anh em quen gọi là rơ le áp suất).

Nó nhỏ gọn, giá trị đôi khi chỉ bằng 1/10 cái máy bơm, nhưng lại nắm quyền sinh sát cả hệ thống. Bệnh của rơ le áp suất thì muôn hình vạn trạng, nhưng loanh quanh cũng chỉ nằm ở 7 lỗi kinh điển. Hôm nay, với tư cách là người anh em trong nghề từ Vật Tư Gia Hưng, tôi sẽ “chỉ tận tay, day tận trán” 7 lỗi này, giúp anh em tự bắt bệnh và khắc phục ngay tại chỗ, đỡ tốn tiền gọi thợ không đáng có.

Nguyên tắc an toàn số 1 trước khi tự sửa chữa

Trước khi cầm cái tua vít lên, anh em phải nhớ kỹ nguyên tắc sống còn này (Kinh nghiệm xương máu đấy!):

1. Cúp cầu dao/CB: Tuyệt đối không sửa chữa khi hệ thống đang có điện. Công tắc áp suất đấu nối trực tiếp với dòng điện 220V hoặc 380V. Nước và điện là hai thứ không bao giờ được đùa giỡn.

2. Dùng bút thử điện: Cúp CB xong, mở nắp rơ le ra vẫn phải chích bút thử điện vào hai cực tiếp điểm. Nhiều trường hợp điện bị rò hoặc đấu sai dây mát, cúp CB rồi vẫn giật tung người.

3. Xả áp lực nước: Khóa van cấp nước tới bơm, mở một vòi nước bất kỳ để xả hết áp lực dư trong đường ống trước khi tháo công tắc áp suất ra ngoài.

7 lỗi công tắc áp suất hay gặp nhất: bắt đúng bệnh, trị đúng cách

Lỗi 1: Máy bơm đóng ngắt liên tục (bơm chạy giật cục)

Đây là “căn bệnh quốc dân”, 10 nhà thì 8 nhà bị. Bạn cứ nghe tiếng bơm chạy è è 2 giây rồi ngắt, xong lại è è chạy tiếp, rơ le thì kêu tạch tạch liên hồi.

• Nguyên nhân thực tế: Có hai lý do chính. Một là do bạn cài đặt khoảng lệch áp (Diff – thường là cái lò xo nhỏ) quá sát nhau. Hai là (và phổ biến nhất) bình tích áp của hệ thống đã bị xì hết khí nén hoặc thủng màng cao su, mất khả năng bù áp.

• Cách khắc phục tại chỗ:

  • Bước 1: Tạm thời dùng tua vít vặn nới lỏng lò xo Diff ra một chút để tăng khoảng cách giữa ngưỡng bơm chạy (Cut-in) và ngưỡng bơm ngắt (Cut-out).

  • Bước 2: Dùng tay gõ vào bình tích áp. Nếu nghe tiếng kêu boong boong (rỗng) là bình thường. Nếu nghe tiếng bình bịch (đặc) tức là bình đã đầy nước. Lúc này bạn lấy bơm xe đạp/bơm máy bơm hơi vào van khí trên đỉnh bình (áp suất khí nén bơm vào khoảng 1.5 – 2 bar tùy hệ thống). Nếu bơm khí vào mà có nước xì ra ở van khí -> thủng màng bình tích áp, cần mua bình mới.

Lỗi 2: Khóa vòi nước mà máy bơm vẫn chạy không chịu ngắt

Bạn đã khóa chặt mọi vòi nước trong nhà, đường ống không vỡ, nhưng bơm cứ chạy gầm rú mãi, sờ vào thân bơm thấy nóng bỏng tay.

• Nguyên nhân thực tế: Thứ nhất, do bạn vặn lò xo chính (Range) lên mức áp suất quá cao, vượt quá sức hút/đẩy tối đa của máy bơm, khiến bơm chạy “mòn răng” cũng không đạt đủ áp để rơ le tự ngắt. Thứ hai, do hai má vít tiếp điểm bên trong rơ le bị hồ quang điện làm nóng chảy, dính chặt (hàn dính) vào nhau, không nhả ra được.

• Cách khắc phục tại chỗ:

  • Bước 1: Ngắt điện ngay kẻo cháy bơm!

  • Bước 2: Vặn lò xo Range ngược chiều kim đồng hồ để hạ mức áp suất ngắt xuống. Đóng điện lại xem bơm có ngắt không.

  • Bước 3: Nếu hạ áp rồi mà vẫn chạy, mở nắp rơ le kiểm tra tiếp điểm. Nếu thấy má vít bị dính chặt cháy đen, hãy dùng giấy nhám mịn đánh sạch phần muội than để chúng tách rời. (Lưu ý: Đây chỉ là giải pháp tạm thời chữa cháy, tiếp điểm đã bị dính 1 lần thì độ đàn hồi đã kém, rủi ro cháy lại rất cao, bạn nên đặt mua rơ le mới từ Vật Tư Gia Hưng để thay thế dứt điểm).

Lỗi 3: Nước chảy yếu xìu mà bơm vẫn nằm im

Mở vòi nước ra chảy yếu giọt, đợi mỏi cổ mà rơ le không chịu “tạch” để gọi máy bơm chạy.

• Nguyên nhân thực tế: Cài đặt ngưỡng áp suất khởi động (Cut-in) quá thấp so với thực tế. Hoặc lỗ ren cấp nước bằng đồng thau bên dưới công tắc áp suất bị cặn bẩn, phèn, hoặc cát làm nghẹt, khiến màng cảm biến không nhận biết được sự sụt giảm áp lực trong đường ống.

• Cách khắc phục tại chỗ:

  • Bước 1: Tháo hẳn công tắc áp suất ra khỏi đường ống.

  • Bước 2: Dùng một chiếc tăm nhọn hoặc đoạn kẽm nhỏ cẩn thận chọc ngoáy, làm sạch cặn bẩn ở lỗ ren (cẩn thận không chọc rách màng cảm biến bên trong).

  • Bước 3: Lắp lại và vặn chặt lò xo chính (Range) thuận chiều kim đồng hồ để nâng mức áp suất khởi động lên.

Lỗi 4: Rò rỉ nước ở chân ren hoặc thân công tắc áp suất

Nhìn vào cụm bơm thấy khu vực gắn rơ le nước cứ rỉ ra nhỏ giọt, lâu ngày làm ướt cả nền nhà, gỉ sét các thiết bị xung quanh.

• Nguyên nhân thực tế: Nếu nước rỉ ra ở phần ren kết nối bằng đồng, thì do thợ trước quấn băng keo non (teflon) quá ít hoặc vặn chưa tới tay. Nghiêm trọng hơn, nếu nước rỉ ra từ các khe hở của lớp vỏ nhựa/kim loại bảo vệ thân công tắc, thì 100% màng cao su chịu áp (diaphragm) hoặc ống thổi (bellows) bên trong đã bị bục rách.

• Cách khắc phục tại chỗ:

  • Trường hợp rỉ ở ren: Tháo ra, vệ sinh sạch ren cũ, quấn lại khoảng 15-20 vòng băng keo non mới, dùng mỏ lết siết chặt lại vừa lực.

  • Trường hợp rỉ từ thân vỏ nhựa: Không thể sửa! Nước đã xì vào buồng chứa tiếp điểm điện cực kỳ nguy hiểm, nguy cơ rò rỉ điện ra toàn bộ hệ thống nước trong nhà. Bắt buộc phải thay công tắc áp suất mới ngay lập tức.

Lỗi 5: Mở nắp ra thấy tiếp điểm đen thui, khét lẹt

Mất nước. Chạy ra xem bơm thấy rơ le im lìm. Mở nắp ra một cái mùi khét bốc lên nồng nặc, hai cực tiếp điểm đồng cháy đen thui, nhựa xung quanh chảy xệ.

• Nguyên nhân thực tế: Do bạn lấy công tắc áp suất đấu nối trực tiếp dòng điện cho một cái máy bơm công suất quá lớn (ví dụ bơm 2HP, 3HP trở lên) mà không qua khởi động từ (Contactor). Dòng khởi động của máy bơm rất lớn, mỗi lần nhịp đóng ngắt sẽ sinh ra tia lửa điện (hồ quang) cực mạnh, thiêu rụi dàn tiếp điểm nhỏ bé của rơ le.

• Cách khắc phục tại chỗ:

  • Rơ le đã cháy đen thì không có cách nào cứu vãn. Bạn phải mua rơ le mới.

  • Lời khuyên cực quan trọng: Lần lắp sau, tuyệt đối không đấu điện trực tiếp máy bơm vào rơ le. Hãy dùng rơ le áp suất như một công tắc tín hiệu nhỏ, đi dây tín hiệu đó để điều khiển cái Khởi động từ (Contactor). Contactor mới là bộ phận chịu tải dòng điện lớn kéo máy bơm. Làm như vậy rơ le của bạn dùng chục năm không hỏng tiếp điểm.

Lỗi 6: Rơ le kêu tạch tạch liên hồi như súng liên thanh

Cứ mỗi lần mở nước, cụm rơ le lại đánh liên hồi “tạch tạch tạch tạch” cực nhanh, bơm cũng rung lên bần bật.

• Nguyên nhân thực tế: Dòng điện cấp cho máy bơm không ổn định (sụt áp tụt xuống 170V – 180V), làm cho cuộn hút từ trường (nếu có dùng qua tủ điện) nhấp nháy. Hoặc lò xo bên trong rơ le sau thời gian dài sử dụng bị mỏi, giãn, không còn đủ độ cứng để gạt tiếp điểm dứt khoát.

• Cách khắc phục tại chỗ: Dùng đồng hồ VOM đo lại điện áp nguồn xem có đủ 220V không. Nếu điện yếu, phải trang bị ổn áp. Nếu điện đủ mà vẫn kêu liên thanh, chứng tỏ bộ cơ khí “snap-action” của rơ le đã rão, lò xo mệt mỏi rồi, cho em nó “nghỉ hưu” là vừa.

Lỗi 7: Chỉnh áp một đằng, đồng hồ báo một nẻo

Bạn hì hục vặn lò xo chỉnh cho bơm ngắt ở 5 bar, nhưng đồng hồ áp lực lại chỉ lên tận 7 bar mới ngắt, làm ống nước phình to muốn nứt.

• Nguyên nhân thực tế: Lỗi sai số do chất lượng của bản thân rơ le. Thường hay gặp ở các dòng công tắc áp suất rẻ tiền, hàng trôi nổi. Lò xo đàn hồi kém, cấu tạo cơ khí lỏng lẻo dẫn đến độ trễ (hysteresis) cực kỳ lớn, không nhạy bén với áp suất nước thay đổi. Cũng có thể do chính cái đồng hồ đo áp suất của bạn đã bị hỏng rỗ bánh răng.

• Cách khắc phục tại chỗ: Thay thử một cái đồng hồ đo áp lực (Pressure gauge) chân không có dầu mới để đối chứng. Nếu đồng hồ mới báo chuẩn 7 bar mà rơ le chưa ngắt, thì chứng tỏ rơ le đã mất hoàn toàn độ chuẩn xác. Cần thay ngay một chiếc công tắc áp suất chất lượng cao hơn.

Lời khuyên tâm giao từ chuyên gia cơ điện Vật Tư Gia Hưng

Hơn mười năm qua, tôi đã gặp hàng trăm trường hợp vì tiếc vài trăm ngàn mua công tắc áp suất loại rẻ tiền, trôi nổi, mà cuối cùng làm cháy cái máy bơm Ebara, Pentax giá trị hàng chục triệu đồng. Tiền mất tật mang, chưa kể lúc nửa đêm mất nước phải đi gánh từng xô cực kỳ khổ sở.

Anh em thợ hoặc các bác chủ đầu tư cần nhớ kỹ: Công tắc áp suất là thiết bị bảo vệ an toàn. Mà đã là bảo vệ thì phải dùng hàng chuẩn. Nếu không thể tự sửa chữa hoặc thấy thiết bị đã quá cũ kỹ (cháy tiếp điểm, rỉ sét chân ren, rò nước), hãy mạnh dạn vứt bỏ và đầu tư một thiết bị mới chính hãng.

Những thương hiệu đã được dân kỹ thuật trên thế giới công nhận như Danfoss (Đan Mạch), Saginomiya (Nhật Bản) hay Autosigma (Hàn Quốc) đều sở hữu hệ thống tiếp điểm “tác động nhanh” (snap-action) cực kỳ chuẩn xác, chống hồ quang điện, giúp bơm chạy mượt mà, cắt mở dứt khoát.

Thông tin liên hệ mua thiết bị ngành nước chính hãng

Đừng để hệ thống trăm triệu của bạn bị phó mặc cho những vật tư kém chất lượng. Nếu anh em cần tư vấn bắt bệnh kỹ hơn, hoặc cần mua công tắc áp suất chính hãng, có đầy đủ CO/CQ chứng nhận nguồn gốc, hãy liên hệ ngay với anh em chúng tôi:

CÔNG TY TNHH KIẾN TRÚC XÂY DỰNG VÀ VẬT TƯ GIA HƯNG

• MST: 0110242971

• Địa chỉ: Số 12, ngách 46, ngõ 89 Lạc Long Quân, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội

• VP Giao Dịch: 1403A KĐT Cầu Bươu, Xã Tân Triều, Huyện Thanh Trì, TP. Hà Nội

• VP Kho hàng miền Nam: T14 Skyline, 89 Hoàng Quốc Việt, Phú Thuận, Quận 7, TP. Hồ Chí Minh

• Website: www.vattugiahung.com.vn

• Email: vattunuocgiahung@gmail.com

Vật Tư Gia Hưng – Sẵn sàng tư vấn kỹ thuật bằng tất cả cái tâm của người thợ, cam kết mang đến những thiết bị ngành nước chất lượng, an toàn và tối ưu chi phí nhất cho mọi công trình!